Ana sayfa » Maliyet Muhasebesi Nedir? Faydaları Nelerdir?

Maliyet Muhasebesi Nedir? Faydaları Nelerdir?

maliyet muhasebesi nedir_ ne işe yarar_

Bir ürünün üretilmesi veya bir hizmetin sunulması sırasında her aşamada oluşabilecek maliyetlerin ve maliyet öğelerinin belirlenmesi ve denetlenmesi maliyet muhasebesi olarak adlandırılır. Maliyet hesaplarına konu olan veriler maliyet muhasebesi sistemi ile elde edilir. Maliyetlerin her aşamada tam ve doğru olarak belirlenmesi mümkün değildir. Bu sebeple doğru bir maliyet muhasebesi yapmak tüm işletmeler ve bu işletme personelleri için oldukça büyük bir önem taşımaktadır.

Maliyet Muhasebesi Amaçları Nelerdir?

  • Üretilen malların ve hizmetlerin gerçek maliyetlerini hesaplamak.
  • Malların ve hizmetlerin fiyatlandırmasının tutarlı ve rasyonel biçimde yapılmasını sağlamak.
  • İşletme masraflarını, maliyet yapısını gözetim ve kontrol altında bulundurmak.
  • İstatistiki bilgileri sağlamak ve maliyet planlarını belirlemek.
  • Öngörülen maliyetle gerçekleşen maliyet arasındaki olası sapmaları azaltmak için standart maliyet hesaplamaları yapılır.
  • Standart maliyetler geçmişteki gelişmelerin normal iç ve dış koşullar altında ortalamaları olarak düşünülür.
  • Standart maliyetlerin başarısı esas alınan varsayımların ve yöntemlerin gerçekçiliğine ve tutarlılığına bağlıdır.

Yukarıda bahsedilen maliyet muhasebesi amaçlarının gerçekleştirilmesi için ve maliyetlerin belirlenmesi işlemlerinde 2 farklı yöntem kullanılır. Bunlar;

  • Geçmişe Dönük Maliyet Analizi
  • Geleceğe Dönük Maliyet Analizi

Maliyet Muhasebesi Üretim Aşamalarına Göre Maliyetler

  • Doğrudan ve Dolaylı İşçilik Maliyetleri
  • Doğrudan ve Dolaylı Madde Maliyetleri
  • Genel İmalat Maliyetleri
  • Üretim Dışı Maliyetler
    • Genel Yönetim Maliyetleri
    • Satış Maliyetleri

Doğrudan ve Dolaylı İşçilik Maliyetleri

  • Doğrudan işçilik maliyetleri maliyet muhasebesi anlamında, hangi ürünün üretiminde ne kadar kullanıldığı kestirilebilen, hesaplanabilen işçiliklerin yol açtığı maliyetlerdir.
  • Ustabaşıların, formenlerin, yardımcı işçilerin, gözetmenlerin ücret ve maaş ödemeleri dolaylı işçilik maliyetleri olarak adlandırılır.
  • Sosyal güvenlik, emeklilik, sağlık ve kaza sigortalarıyla ilgili maliyetler de doğrudan işçilik maliyeti olarak değerlendirilir.

Doğrudan ve Dolaylı Madde Maliyetleri

  • Doğrudan malzeme maliyetleri hesaplamalarında , bir ürünün üretiminde doğrudan kullanılan maddelerin ve malzemelerin yol açtığı maliyetlerdir.
  • Hangi mamülün bünyesine ne kadar girdiği hesaplanamayan maddeler ve malzemelerin yol açtığı maliyetlere dolaylı madde maliyetleri denir.
  • Dolaylı madde maliyetleri genel imalat maliyetleri içinde yer alır.

Genel İmalat Maliyetleri

Aşağıda belirtilen bütün maliyet çeşitleri bu genel imalat maliyetleri kapsamında değerlendirilir. Bunlar;

  • Dolaylı işçilik maliyetleri
  • Dolaylı madde ve malzeme maliyetleri
  • Amortismanlar
  • Vergiler
  • Kiralar
  • Sigorta Giderleri
  • Aydınlatma
  • Enerji ve yakıt giderleri
  • Araştırma ve geliştirme harcamaları

Üretim Dışı Maliyetler

Maliyet muhasebesi işlemlerinde ürünün birim satış fiyatının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ancak üretim faaliyetleri ile ilişkisi olmayan maliyetlere üretim dışı maliyetler adı verilir. Bunlar kendi içinde iki farklı grupta incelenir. Bu gruplar;

  • Genel Yönetim maliyetleri
  • Satış maliyetleri

Maliyet Muhasebesi ve Kısa Dönemli Maliyetler

Kısa dönem, firmanın mevcut sermaye donanımını, üretim araçlarını ve üretim kapasitesini değiştiremeyeceği bir süreyi ifade etmektedir. Kar analizi yapılırken ele alınan işletme maliyetleri şu şekilde sıralanabilir. Bunlar;

  • Toplam Sabit Maliyetler (TSM);
    • Büyüklüğü yapılan üretim miktarından etkilenmeyen maliyetlerdir.
  • Toplam Değişken Maliyetler (TDM);
    • İşletmenin üretim miktarına bağlı olarak artma veya azalma gösteren maliyetlerdir.
    • Toplam sabit maliyetler ile toplam değişken maliyetlerin toplamı, toplam maliyetleri (TM) vermektedir.
  • Ortalama Maliyetler (OM);
    • Belli bir üretim miktarında oluşan toplam maliyetin bu üretim miktarına bölünmesiyle elde edilen birim maliyettir.
    • Ortalama maliyet, ortalama sabit maliyet ve ortalama değişken maliyetin toplamından oluşmaktadır.
    • Ortalama maliyet, OSM ve ODM değerlerinin toplamına eşittir ve bir birimlik ürünün kaça mal olduğunu belirlemeye yarar.
  • Ortalama Sabit Maliyetler (OSM);
    • Toplam sabit maliyetlerin toplam üretim miktarına bölünmesiyle bulunur.
    • Matematiksel gösterimi: OSM= TSM/Q
  • Ortalama Değişken Maliyetler (ODM);
    • Bir birimlik ürün başına düşen değişken maliyet miktarıdır.
    • Matematiksel gösterimi: ODM= TDM/Q
  • Marjinal Maliyetler (MM);
    • İşletme üretiminde yapılan bir birimlik artışın toplam maliyette yol açtığı artıştır.
    • Matematiksel gösterimi: MM= ΔTM(Toplam maliyetteki artış) / ΔQ (üretimde bir birimlik artış)
    • Marjinal maliyetlerin gösterdiği gelişme işletmenin hangi üretim seviyesinde karar kılması gerektiği konusunda yol gösterici bilgiler verir.

Maliyet Muhasebesi Faydaları Nelerdir?

  • Şirketlerin geçmiş ve gelecek planlamalarına katkı sağlar.
  • Üretilen malların ve hizmetlerin gerçek maliyetlerini belirler.
  • İşletme masraflarını, maliyet yapısını gözetir ve kontrol altında tutar.
  • İstatistiksel bilgileri şirketlere sağlar ve maliyetlendirme planlarını yapar.
  • Mal ve hizmetlerin fiyatlandırılmasının rasyonel ve tutarlı olmasını sağlar.
  • Beklenen maliyetle gerçekleşen maliyet arasındaki olası sapmaları belirler. Bu sapmaların azaltılmasında rol oynar.

Maliyet Muhasebesi Uzmanı Kimdir? Ne iş Yapar?

Maliyet muhasebesi uzmanı, bir şirketin üretim maliyetlerini hesaplayan ve bir ürünün satış fiyatını belirleyen kişidir. Maliyet muhasebesi uzmanları; hammadde, işçilik, lojistik, imalat ve vergiler gibi birçok standart giderleri hesaplar. Bu alan uzmanları genellikle imalatta çalışır. Maliyet muhasebesi uzmanı olmak isteyen bireylerin dört yıllık bir süre için ekonomi, işletme, endüstri mühendisliği ve finans bölümlerinden mezun olması gerekir. Ayrıca İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden lisans derecesi ile mezun olup, maliyet muhasebesi eğitimi almış olanlar olarak görev yapabilirler. Bu uzmanlarda bazı genel özellikler bulunması gerekir. Bu özelliklerin en başında dikkatli ve disiplinli olmaktır. Bu alan genellikle birçok farklı kalemi denetlediğinden ve izlediğinden, uzmanlar ve personeli arasında aranan diğer işlevler aşağıdaki gibidir:

  • Analiz ve raporlama becerilerinin gelişmiş olması,
  • Excel başta olmak üzere Microsoft Office programlarına yatkın olmak, Erkek adaylar için askerlik hizmetini tamamlamak,
  • Genel muhasebeyi kavramlarına hakim olmak,
  • İyi bir İngilizce seviyesine sahip olmak,
  • Ekip ve ekip çalışmalarına uygun olmak,

Endüstri Mühendisliği ve Maliyet Muhasebesi hakkında daha fazla bilgi için sitemizdeki Yalın Üretim , Tedarik Zinciri Yönetimi  ve Finans kategorisindeki yazılara göz gezdirebilirsiniz.

Endüstri Mühendisliği ve Maliyet Muhasebesi hakkında daha fazla güncel yazılara ulaşmak için bizi LinkedIn Twitter ve Instagram adresinden takip edebilirsiniz.