Ana sayfa » Montaj Hattı Tipleri Nelerdir?

Montaj Hattı Tipleri Nelerdir?

montaj hattı tipleri

Montaj hatları, fiziksel ürün üreten işletmelerde, parçaların birleştirilerek nihai ürüne dönüştürüldüğü, genellikle hareketli bir bant veya konveyör sistem ile birbirine bağlı iş istasyonları ve bunun için gerekli ekipmanlardan oluşan sisteme verilen isimdir. Montaj hattı tipleri dört ana başlıkta incelenebilir. Bu başlıklar :

  • Yerleşim şekline göre montaj hattı
  • Model sayısına göre montaj hattı
  • İş sürelerine göre montaj hattı
  • Performans ölçütüne göre montaj hattı

1. Yerleşim Şekline Göre Montaj Hattı Tipleri

Yerleşim şekline göre montaj hattı türleri ; geleneksel hatlar, U tipi hatlar, paralel hatlar ve değişik açılı hatlar olmak üzere dört tip olarak incelenmiştir.

1.a. Geleneksel Montaj Hatları

Birbiri ardına seri olarak sıralanmış iş istasyonlarından oluşan hatlardır. Düz hat ya da I tipi hatlar olarak da bilinir. Geleneksel montaj hatlarında, montajı yapılacak ürün, ilk istasyondan girer ve son istasyondan nihai ürün olarak çıkar. Bu hatlarda; iş akışının kolay ve hızlıdır. Ancak, hatların kapladığı alan fiziksel olarak fazla ve istasyonlardaki operatörler arasındaki iletişim çok azdır.

1.b. U-Tipi Montaj Hatları

Hıdımoğlu’nun 2019’da yaptığı araştırmaya göre;

U şeklinde tasarlanan montaj hatlarıdır. Talepte meydana gelecek değişikliklere uyum sağlamak ve iş istasyonlarında çalışan operatör kişisini azaltmak için; hat boyunca, farklı özelliklere sahip aynı türden arabalar üretildiği ve her araba için değişkenlik gösterdiği durumlarda U tipi hat yerleşimi ortaya çıkmıştır. İlk olarak Toyota fabrikasında kullanılmıştır. Üretim hızı, talebin miktarına ve operatör sayısında meydana gelen değişikliğe göre, üretimden önce tahmin edilebilmektedir. Bu sebeple,
tam zamanlı üretim (Just-In-Time) sistemlerinde, U tipi hatlar tercih edilmektedir.

U tipi montaj hatlarında, operatörler birden fazla iş istasyonunda görev alabilir. Bu durum, işçilik maliyetlerini azaltmaktadır. Ayrıca, üretim talebine göre işletmelerde operatör sayısı arttırılarak ya da azaltılarak üretim hızı belirlenebilir. Böylelikle üretim hacminde esneklik sağlanmış olur. İş istasyonlarındaki mesafe diğer hatlara göre daha az olduğu için operatörler arasındaki iletişim fazladır ve operatörlerin iş istasyonları
arasındaki yer değiştirmelerinde, yürüme mesafesi azalır. U tipi montaj hatları, geleneksel hatlara göre daha esnektir. Bu esneklik, sayesinde
ihtiyaç duyulan iş istasyonu sayısı geleneksel hatlardan her zaman daha azdır.

1.c. Paralel Montaj Hatları

Benzer ürünlerin birbirinden ayrı montaj hatlarında üretilmesi paralel montaj hatlarıyla mümkün olmaktadır.

1.d. Değişik Açılı Montaj Hatları

Dairesel hatlar (O Tipi), ağaç biçimli hatlar, üst üste (havai) hatlar (S+L Tipi), rastsal hatlar… Gibi hat çeşitleri bu gruba dâhildir. Bu tarz yerleşimlerde ürün tipine ve montaj yöntemine göre hat düzeni yapılmaktadır.

Değişik Açılı Montaj Hattı Türleri

2. Model Sayısına Göre Montaj Hattı Tipleri

Model çeşidine göre montaj hatları; tek modelli montaj hatları, çok/karışık modelli montaj hatları olarak iki temel başlık altında incelenmiştir.

2.a. Tek Modelli Montaj Hatları

Hıdımoğlu’nun 2019’da yaptığı araştırmaya göre;

Tek tip model ya da tek tip ürünün üretiminde kullanılırlar. (Kitle üretimi) Tek tip ürün üretiminde, hattın hazırlanması (Tezgâh hazırlama), kişilere yeniden iş dağıtım, yeni iş akış diyagramı veya makinelerde takım değiştirme gibi sorunlarla karşılaşılmaz. İstasyonların süreç içerisinde iş yükü her zaman aynıdır. Tek modelli montaj hatlarının tasarımı basittir. Tek tip montaj edilecek parçalar üstünde aynı iş ögeleri bütün istasyonlarda uygulanır. Tek çeşit ürün üretmek için kullanışlı olan bu hat sistemi, başka çeşit ürünler üretilme esnekliğine sahip değildir.

2.b. Çok/Karışık Modelli Montaj Hatları

Bir ürünün farklı modelleri ya da çeşitli ürünlerin partiler halinde ve değişik zamanlarda üretilir. Bir ürünün üretimi tamamen bittikten sonra başka bir modelin üretimine geçilir. Montaj hattı ilk model için üretim tamamlanıp, diğer model ürünün üretilmesi için montaj hattında hattın yeniden düzenlenmesi, istasyonlardaki kişilere yeniden iş dağıtımı yapılması gerekmektedir.

3. İş sürelerine Göre Montaj Hattı Tipleri

İş sürelerine göre montaj hatları; Deterministik montaj hatları ve Stokastik montaj hatları olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir.

3.a. Deterministik Montaj Hatları

Deterministik montaj hatlarında iş süreleri belirli ve kesindir.

3.b. Stokastik Montaj Hatları

Stokastik montaj hatlarında iş sürelerinin ortalaması ve standart sapması, bilinen bir dağılıma uygundur.

4. Performans Ölçütüne Göre Montaj Hatları

Performans ölçütüne göre montaj hatları; Tip-I montaj hatları ve Tip-II montaj hatları olarak iki temel başlıkta incelenmiştir.

4.a. Tip-I Montaj Hatları

Belirlenen çevrim süresi içinde hat boyunca açılan istasyon sayısının minimize edildiği montaj hatlarıdır.

4.b. Tip-II Montaj Hatları

Belirlenen istasyon sayısı içinde hattın çevrim süresinin minimize edildiği montaj hatlarıdır.

Endüstri Mühendisliği hakkında daha fazla bilgi için sitemizdeki Yalın Üretim ve Tedarik Zinciri Yönetimi   kategorisindeki yazılara göz gezdirebilirsiniz.

Endüstri Mühendisliği hakkında daha fazla güncel yazılara ulaşmak için bizi LinkedIn ,  Twitter ve Instagram adresinden takip edebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir